قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
خانه / پیشینه قبله

پیشینه قبله

درباره پیشینه قبله، روایات و نظرات مختلفی وجود دارد:

  1. بنا بر برخی روایات،کعبه از زمان حضرت آدم (ع) قبله بوده است.[۱]
  2. حضرت ابراهیم (ع) کعبه را بازسازی کرد[۲]
  3. حضرت موسی(ع) برای نجات مسجدالاقصی از شرک و انحراف، به امر خداوند، بیت المقدس را قبله قرار داد.[۳]
  4. در برخی روایات آمده است که قبله رسمی مسلمانان تا دو سال پس ازهجرت، بیت المقدس بوده است.[۴] 
  5. کعبه در آن هنگام، به صورت بتخانه‌ای درآمده بود و نماز گزاردن به سوی آن، شبهه احترام به بت‌ها را برمی‌انگیخت.[۵]
  6. برخی گفته‌اند: پیامبر(ص)پیش از هجرت، در صورت امکان، میان دو قبله جمع می‌کرد؛ بدین صورت که با توجه به موقعیت جغرافیایی مکه و بیت المقدس، امکان این بود که آن حضرت به گونه ای رو به بیت المقدس بایستد که کعبه میان او و بیت المقدس قرار گیرد و در صورت عدم امکان جمع، به سوی مسجد الاقصی نماز می‌گزارد.[۶]
  7. پس از هجرت، جمع میان دو قبله به سبب موقعیت جغرافیایی، ممکن نبود و بدین رو بیت المقدس تنها قبله پیامبر(ص) و مسلمانان بود.[۷]
  8. بنا بر برخی روایات دیگر، مسلمانان در مکه مختار بودند به هر سویی نماز بگزارند اما پیامبر(ص)خود، بیت المقدس را برگزید.[۸]
  9. روایاتی نیز حاکی از آن است که تا پیش از هجرت، کعبه، قبله مسلمانان بوده است.[۹] لازمه این سخن، تغییر دو مرحله‌ای قبله، یعنی از کعبه به بیت المقدس و از بیت المقدس به کعبه است.
  10. برخی منابع تفسیری ، با توجه به آیه ۱۱۵ سوره بقره: «وَ لِلَّهِ المَشْرِقُ وَ المَغْرِبُ فَأَینَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ» از تخییر پیامبر(ص) و مسلمانان میان دو قبله سخن گفته‌اند.[۱۰] آنان در تأیید نظر خویش، به عدم مخالفت صریح رسول خدا(ص) با کار براء بن معرور در سفری به مکه پیش از هجرت استناد می‌کنند که به سوی کعبه نماز گزارد.[۱۱] در برابر، بعضی آیه یاد شده را درباره نافله‌های در حال سفر می‌دانند؛[۱۲]اما بنابر برخی روایات تاریخی، براء بن معرور پس از هجرت همچنان به سوی کعبه نماز می گزارد در حالی که پیامبر اکرم(ص) رو به بیت المقدس نماز می گزارد. چون خبر به آن حضرت رسید، براء را از این کار منع کرد و او پذیرفت.[۱۳]
  1. کلینی، الکافی، ۱۳۷۵ق، ج۴، ص۱۹۹؛ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، خطبه ۱۹۲.
  2. قمی، تفسیر قمی، ج۱، ۱۴۰۴ق، ص۶۲.
  3. ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ج۱، ۱۳۹۱ق، ص۴۸۳.
  4. ازرقی،‌ اخبار مکه، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۳۱.
  5. زمخشری، الکشاف، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۲۰۰.
  6. نک: ابن کثیر، البدایه و النهایه، ۱۹۸۶م، ج۳، ص۲۵۳.
  7. نک: ابن کثیر، البدایه و النهایه، ۱۹۸۶م، ج۳، ص۲۵۳؛ ابن سید الناس، عیون الاثر، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۲۶۸.
  8. شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۱، ص۴۲۴؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۲، ص۶.
  9. زمخشری، الکشاف، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۲۰۰؛ قرطبی، تفسیر قرطبی، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۱۵۰.
  10. ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۲۰۲.
  11. ابن هشام، السیره النبویه، بیروت، ج۱، ص۴۳۹-۴۴۰.
  12. طبرسی، مجمع البیان، ج۱، ص۴۲۱.
  13. ابن هشام، السیره النبویه، بیروت، ج۱، ۴۳۹-۴۴۰